Ερπητοειδής δερματίτιδα, το δερματικό εξάνθημα της γλουτένης

Παγκόσμιο προϊόν: Επιστημονικά θέματα

Η ερπητοειδής δερματίτιδα (DH) είναι μια σπάνια, χρόνια, αυτοάνοση δερματική πάθηση που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ομάδων εξαιρετικά κνησμωδών φουσκάλων και ανάγλυφων ερυθρών δερματικών αλλοιώσεων. Γνωστή και ως νόσος του Duhring, η ερπητοειδής δερματίτιδα προκαλείται από αντίδραση στην κατανάλωση γλουτένης και η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών με DH έχουν επίσης κοιλιοκάκη. 

Τι είναι η ερπητοειδής δερματίτιδα;

Τα εξογκώματα και οι φουσκάλες που σχετίζονται με την DH μοιάζουν με βλάβες έρπητα, εξ ου και η ονομασία «herpetiformis», αλλά δεν προκαλούνται από τον ιό του έρπητα. Προκαλούνται από την κατάποση γλουτένης.

Η DH μπορεί να επηρεάσει άτομα κάθε ηλικίας, αλλά συχνότερα εμφανίζεται για πρώτη φορά στις ηλικίες ανάμεσα των 40 και 50 ετών. Συνήθως, οι ασθενείς εμφανίζουν εξανθήματα στους πήχεις, τα γόνατα, τους γλουτούς και το τριχωτό της κεφαλής.

Ποια είναι η σχέση μεταξύ της ερπητοειδούς δερματίτιδας και της κοιλιοκάκης;

Η DH προκαλείται από την ίδια αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στη γλουτένη όπως και στην κοιλιοκάκη.

Όταν ένα άτομο με κοιλιοκάκη καταναλώνει γλουτένη, το ανοσοποιητικό σύστημα του βλεννογόνου στο έντερο αντιδρά με την παραγωγή ενός τύπου αντισώματος που ονομάζεται ανοσοσφαιρίνη Α (IgA).

Αυτά τα αντισώματα IgA στρέφονται κατά της τρανσγλουταμινάσης, του ενζύμου που σχετίζεται με τη γλουτένη. Στην περίπτωση του DH τα αντισώματα ταξιδεύουν στο δέρμα όπου συνδέονται με την επιδερμική τρανσγλουταμινάση. Η λήψη γλουτένης φαίνεται να πυροδοτεί αυτή την αντίδραση.

Ενώ τα άτομα με DH διατρέχουν τον ίδιο κίνδυνο να αντιμετωπίσουν επιπλοκές ίδιες με αυτές που αντιμετωπίζουν τα άτομα με κοιλιοκάκη, το 20% των ατόμων με DH θα έχουν φυσιολογική βιοψία εντέρου. Ωστόσο, ασθενείς με DH με φυσιολογική εντερική βιοψία και φυσιολογική ορολογική εξέταση κοιλιοκάκης (εξέταση αίματος), εξακολουθούν να ανταποκρίνονται σε μια δίαιτα χωρίς γλουτένη.

Οι πάσχοντες από DH αντιμετωπίζουν τις ίδιες συναφείς παθήσεις και επιπλοκές που μερικές φορές εμφανίζονται σε ασθενείς με κοιλιοκάκη, όπως οστεοπόρωση, ορισμένα είδη καρκίνου του εντέρου και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου 1 και η θυρεοειδοπάθεια.

Όπως και με την τυπική κοιλιοκάκη, ο κίνδυνος εμφάνισης αυτών των επιπλοκών μειώνεται εάν ακολουθείται η δίαιτα χωρίς γλουτένη.

Αιτίες και συμπτώματα της ερπητοειδούς δερματίτιδας

Η αιτία της ερπητοειδούς δερματίτιδας είναι πολύπλοκη και προφανώς περιλαμβάνει τόσο γενετικούς όσο και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ο σημαντικός ρόλος της γλουτένης στην ανάπτυξη της DH αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η εξάλειψη της γλουτένης από την διατροφή τείνει να οδηγεί σε ύφεση του εξανθήματος.

Τα πιο τυπικά συμπτώματα της ερπητοειδούς δερματίτιδας είναι έντονη φαγούρα ή φουσκάλες που μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, πιο συχνά στους πήχεις κοντά στους αγκώνες, καθώς και στα γόνατα και τους γλουτούς, και κατά μήκος της γραμμής των μαλλιών ή στο τριχωτό της κεφαλής. Τα εξανθήματα τείνουν να είναι συμμετρικά, με την έννοια ότι αν έχει προσβληθεί το ένα χέρι, πιθανότατα θα προσβληθεί και το άλλο.

Ατέλειες στο σμάλτο των δοντιών που μερικές φορές συναντώνται σε ασθενείς με κοιλιοκάκη, όπως οριζόντιες αυλακώσεις, λακκούβες ή αποχρωματισμός, μπορεί να εμφανιστούν σε άτομα με DH. Τα στοματικά έλκη είναι μια άλλη πιθανότητα. Οι ασθενείς με DH μπορεί επίσης συχνά να έχουν κοιλιακό φούσκωμα, κράμπες, πόνο, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, όπως πολλοί ασθενείς με κοιλιοκάκη, αν και τείνουν να έχουν λιγότερα γαστρεντερικά συμπτώματα από την αντίδρασή τους στη γλουτένη.

Διάγνωση και θεραπεία της ερπητοειδούς δερματίτιδας

Η διάγνωση της DH επιβεβαιώνεται με βιοψία δέρματος. Αυτό το δείγμα δέρματος εξετάζεται για την παρουσία αντισωμάτων IgA. Εάν βρεθεί το αντίσωμα, η βιοψία δέρματος είναι θετική και θα πρέπει να παραπεμφθείς σε γαστρεντερολόγο, ο οποίος θα σε εξετάσει για κοιλιοκάκη χρησιμοποιώντας εξετάσεις αίματος για αντισώματα και, μερικές φορές, βιοψία εντέρου. Όπως και σε περίπτωση υποψίας κλασικής κοιλιοκάκης, είναι σημαντικό να συνεχίσειε να τρώς γλουτένη μέχρι να κάνεις τις εξετάσεις αίματος αντισωμάτων και τη βιοψία, προκειμένου να έχεις ένα αυθεντικό αποτέλεσμα.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα που συνταγογραφούνται από γιατρό για να εξασθενήσει το εξάνθημα και να ανακουφιστεί ο κνησμός.

Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη θεραπευτική προσέγγιση είναι η υιοθέτηση μιας αυστηρής δίαιτας χωρίς γλουτένη, η οποία θα πρέπει να σημαίνει ότι το εξάνθημα εξαφανίζεται και παραμένει μακριά. Η αποφυγή της γλουτένης θα σταματήσει επίσης τη βλάβη που στις περισσότερες περιπτώσεις DH προκαλείται στο έντερο από το ανοσοποιητικό σύστημα και θα βοηθήσει στην αποφυγή των επιπλοκών που μπορεί να προκύψουν όταν η κοιλιοκάκη παραμένει χωρίς θεραπεία.

Πώς μοιάζει η δερματίτιδα herpetiformis;

Η DH είναι ένα κοκκινωπό εξάνθημα με αρκετά μεγάλα εξογκώματα που μπορεί να δημιουργήσουν φουσκάλες. Συχνά συγχέεται με το έκζεμα.

Η ερπητοειδής δερματίτιδα έρχεται και φεύγει; 

Τα συμπτώματα της DH τείνουν να έρχονται και να φεύγουν, και αυτός είναι ένας άλλος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι μπορεί να μην έχουν σωστή διάγνωση της πάθησης για κάποιο χρονικό διάστημα. Μόλις διαγνωστεί, τα συμπτώματα συνήθως εξαφανίζονται ως απάντηση σε μια αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη.